De cijfers die de toon zetten
Begin hier: de wereldwijde kosten van cybercriminaliteit zullen naar verwachting oplopen tot $10,5 biljoen per jaar in 2025, volgens Cybersecurity Ventures. Dat bedrag is groter dan het bbp van elk land, met uitzondering van de VS en China.
Op organisatieniveau schat het Cost of a Data Breach Report 2025 van IBM de gemiddelde kosten van een datalek op $4,44 miljoen wereldwijd. In de VS bereikt dat cijfer een record van $10,22 miljoen. Bij datalekken die specifiek gekoppeld zijn aan door AI aangestuurde aanvallen, stijgt het gemiddelde naar $5,72 miljoen, een meerprijs van 13% ten opzichte van standaardincidenten.
En de uitgaven aan cybersecurity reageren daarop: Gartner voorspelt dat de wereldwijde uitgaven aan informatiebeveiliging zullen uitkomen op $213 miljard in 2025 en $240 miljard in 2026, een stijging van 12,5% op jaarbasis. De belangrijkste groeimotor in beide jaren: AI, dat zowel offensief als defensief wordt ingezet.
De Sparagus-lezing: Dit zijn wereldwijde cijfers en die kunnen abstract aanvoelen. Maar de mechanismen erachter, phishing op grote schaal, geautomatiseerde exploitatie en het lekken van bedrijfsgegevens via AI-tools zijn allesbehalve abstract. Ze vinden plaats in organisaties van elke omvang, ook die van u.
Specifiek voor België: de dreiging is niet theoretisch
Het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) rapporteerde een stijging van 165% in cyberaanvallen in België in 2025, wat neerkomt op een gemiddelde van 275 aanvallen per dag. Het CCB registreerde 635 incidentmeldingen in 2025, bijna 70% meer dan het jaar daarvoor, waarbij cybergerelateerde incidenten met 58% op jaarbasis zijn toegenomen.
Deze versnelling is geen tijdelijke uitschieter. Het CCB schrijft dit zelf toe aan de toegenomen automatisering en het gebruik van AI door aanvallers. De gemiddelde tijd tussen het bekendmaken van een kwetsbaarheid en de actieve exploitatie ervan is gedaald tot vijf dagen. Bijna een derde van de kwetsbaarheden wordt geëxploiteerd binnen 24 uur na ontdekking.
Voor Belgische bedrijven die NIS2 -compliance moeten navigeren, neemt de regeldruk eveneens toe. Essentiële en belangrijke entiteiten moesten hun CyberFundamentals-zelfevaluatie of ISO 27001-documentatie uiterlijk in april 2026 bij het CCB indienen. Volgens de Cyber Study 2025 van KPMG België, benadert een groot aantal Belgische middelgrote bedrijven deze nalevingsverplichting zonder adequate interne beveiligingsarchitectuur.
De Sparagus luidt: Het cijfer van 275 aanvallen per dag heeft geen betrekking op statelijke actoren die overheidsinfrastructuur aanvallen. Het merendeel van die aanvallen is gericht op gewone organisaties, waaronder zakelijke dienstverleners, middelgrote fabrikanten en adviesbureaus. De vraag is niet of uw organisatie met een poging te maken krijgt. De vraag is of uw verdediging in verhouding staat tot het huidige dreigingsniveau.
De drie aanvalstypen die het snelst toenemen
1. AI-gegenereerde phishing: volume en precisie gecombineerd
82,6% van de phishing-e-mails wordt nu gemaakt met behulp van AI, een stijging van 53,5% ten opzichte van het voorgaande jaar. In de tweede helft van 2024 was er een stijging van 202% in het totaal aantal phishing-e-mails, waarbij phishing gericht op inloggegevens met 703%toenam.
Wat AI-gegenereerde phishing kwalitatief anders maakt, is personalisatie op grote schaal. Waar traditionele phishing vertrouwde op algemene massaberichten, kunnen AI-tools nu binnen enkele seconden contextueel accurate, individueel toegesneden berichten genereren, met verwijzingen naar echte collega's, echte projecten en echt bedrijfsjargon dat van openbare bronnen is gehaald.
2. Deepfakes en stemklonen: het identiteitsprobleem
Het aantal deepfake-bestanden groeide van 500.000 in 2023 naar 8 miljoen in 2025, volgens Deepstrike. Alleen al in het eerste kwartaal van 2025 werden er meer deepfake-incidenten geregistreerd dan in heel 2024.
Aanvallen met stemklonen, die voornamelijk worden gebruikt voor zakelijke e-mailfraude en frauduleuze betalingsautorisaties, namen toe met 81% in 2025. Tussen januari en september 2025 alleen al veroorzaakten AI-gestuurde deepfakes meer dan 3 miljard dollar aan schade in de VS.
Het risicomodel is veranderd. Waar verificatie voorheen vertrouwde op het herkennen van een stem of een communicatiestijl, is die aanname niet langer veilig.
3. Geautomatiseerde exploitatie: snelheid als het nieuwe wapen
AI-gestuurde cyberaanvallen namen wereldwijd met 72% toe ten opzichte van het voorgaande jaar, waarbij geautomatiseerde scanactiviteiten een niveau bereikten van 36.000 scans per seconde. Het gevolg: de tijd tussen het ontstaan van een kwetsbaarheid in een systeem en de exploitatie ervan is gekrompen van weken naar uren.
87% van de organisaties geeft aan in de afgelopen 12 maanden doelwit te zijn geweest van AI-gestuurde aanvallen. Dit is geen gespecialiseerde dreiging meer. Het is de nieuwe standaard.
De dreiging binnen het bedrijf: schaduw-AI
Dit is de bevinding uit het IBM 2025 Cost of a Data Breach Report die veel meer aandacht verdient dan het krijgt:
20% van de organisaties kreeg te maken met datalekken die direct te herleiden zijn naar schaduw-AI, oftewel AI-tools die werknemers gebruiken zonder medeweten of goedkeuring van IT. Deze lekken kosten gemiddeld $4,63 miljoen, $670.000 meer dan standaard datalekken.
De omvang van dit onderliggende gedrag is opvallend:
- 77% van de werknemers deelt gevoelige of bedrijfseigen informatie met tools zoals ChatGPT
- 83% van de organisaties werkt zonder basiscontroles om datalekken via AI-tools te voorkomen
- De gemiddelde onderneming heeft 1.200 onofficiële applicaties die potentiële beveiligingslekken creëren
- 97% van de organisaties die te maken kregen met een AI-gerelateerd datalek, beschikten niet over de juiste toegangscontroles voor AI
De Sparagus luidde: Het grootste cybersecuritylek bij de meeste Belgische organisaties is op dit moment geen ontbrekende firewall of een ongepatchte kwetsbaarheid. Het is het gebrek aan een duidelijk, praktisch beleid voor AI-gebruik. Elke medewerker die een klantbrief, een financiële prognose of een HR-document in een niet-goedgekeurde AI-tool plakt, lekt mogelijk gevoelige gegevens naar een infrastructuur van derden die uw IT-team nooit heeft beoordeeld. Dit gebeurt vandaag de dag op grote schaal, zelfs bij organisaties die zichzelf als beveiligingsbewust beschouwen.
Waarom het mkb onevenredig kwetsbaar blijft
75% van de cyberaanvallen is gericht op het mkb en micro-ondernemingen. Van de mkb-bedrijven die een ernstige aanval meemaken, sluit 60% binnen zes maanden de deuren. Deze cijfers zijn steeds moeilijker te negeren naarmate de tools die aanvallers gebruiken goedkoper en krachtiger worden.
Volgens Jimber's State of Mid-Market Cybersecurity in Belgium 2026:
- De meeste Belgische middelgrote bedrijven hebben geen formeel beleid voor AI-gebruik
- Beveiligingsbudgetten stijgen (het mkb besteedt nu 10 tot 15% van het IT-budget aan cybersecurity), maar de investeringen in training blijven onevenredig laag
- NIS2-compliance zorgt voor structurele druk om de beveiliging te formaliseren, maar velen benaderen dit als een administratieve oefening in plaats van een operationele
De ironie van 2026 is dit: AI-tools maken bepaalde beveiligingsoperaties toegankelijker dan ooit, maar het risico van 'shadow AI' dat diezelfde tools introduceren, creëert tegelijkertijd nieuwe aanvalsoppervlakken die de meeste mkb-bedrijven niet onder controle hebben.
Hoe een geloofwaardige aanpak er in 2026 uitziet
Organisaties met uitgebreide AI en automatisering in hun beveiligingsstack betalen $3,62 miljoen per inbreuk tegenover $5,52 miljoen zonder, een vermindering van 34% ter waarde van gemiddeld $1,9 miljoen per incident, volgens IBM. De businesscase voor AI in defensie is duidelijk. De randvoorwaarde is governance.
De Sparagus luidde: Je kunt niet over AI in je organisatie praten zonder over cybersecurity te praten, en je kunt in 2026 niet over cybersecurity praten zonder rekening te houden met AI. Het is inmiddels hetzelfde gesprek.
Hoe dat er in de praktijk uitziet:
- Een AI-gebruiksbeleid dat definieert welke tools zijn goedgekeurd, met welke gegevens en door wie. Geen juridisch document van 40 pagina's, maar een praktische, leesbare gids die medewerkers ook echt kunnen volgen.
- Dataclassificatie die medewerkers vertelt welke informatie wel en niet mag worden gedeeld met externe AI-systemen. Klantgegevens, financiële prognoses, HR-dossiers: voor deze categorieën zijn expliciete regels nodig.
- Verantwoordelijkheid op managementniveau voor de adoptie van AI-tools binnen hun teams. Beveiliging kan niet alleen bij IT liggen. Het gedrag van managers vormt het gedrag van het team.
- Regelmatige training die specifiek en scenario-gebaseerd is, geen algemene jaarlijkse compliance-sessies. Medewerkers moeten door AI gegenereerde phishing herkennen, begrijpen waarom stemverificatie niet langer volstaat en weten wat ze moeten doen als ze twijfelen.
- Zichtbaarheidstools die IT een reëel beeld geven van welke AI-applicaties binnen de organisatie worden gebruikt. Je kunt niet besturen wat je niet kunt zien.
Kortom
AI heeft de economie en de mechanica van cyberaanvallen fundamenteel veranderd. De kosten voor het lanceren van een geavanceerde, gepersonaliseerde aanval op grote schaal zijn ingestort. De snelheid van exploitatie is toegenomen. En een aanzienlijk deel van het risico komt nu van binnenuit de organisatie, door medewerkers die AI-tools gebruiken zonder toezicht.
België krijgt dagelijks te maken met 275 aanvallen en dat aantal stijgt nog steeds. De regelgeving wordt strenger onder NIS2. En de cijfers zijn onmiskenbaar: organisaties zonder AI-governancekaders betalen een meetbare prijs wanneer het misgaat.
Het antwoord is niet om AI intern te verbieden. Het is om het te reguleren. De bedrijven die dit goed aanpakken, zullen zowel veiliger als productiever zijn dan bedrijven die cybersecurity en de adoptie van AI als afzonderlijke problemen behandelen. Dat zijn ze niet. Dat zijn ze nooit geweest.
Resources
