Wat is een referentiecheck?
Een referentiecheck is een gesprek met iemand die met een kandidaat heeft samengewerkt, meestal een voormalige leidinggevende, bedoeld om te toetsen wat het selectieproces tot nu toe heeft geconcludeerd. Het is de laatste fase waarin een aanwervingsbesluit nog goedkoop kan worden gewijzigd.
Het is geen formaliteit en het is geen achtergrondonderzoek. Een referentiecheck vraagt mensen naar prestaties en gedrag. Een achtergrondonderzoek verifieert gegevens en de juridische status. Ze maken gebruik van verschillende bronnen, verschillende vragen en, in België, zeer verschillende regels.
Wat zijn de regels voor referentiechecks in België?
Toestemming is vereist en moet specifiek zijn. De richtlijnen van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit over het werven van kandidaten vereisen voorafgaande schriftelijke toestemming van de kandidaat, waarin wordt aangegeven welke organisaties worden gecontacteerd, welke gegevens worden opgevraagd, waarom en hoe lang de toestemming geldig is. Een handtekening onder een algemene clausule volstaat niet.
Dezelfde richtlijnen stellen een tweede grens die minder bekend is: een werkgever mag niet systematisch bij derden verifiëren welke informatie een kandidaat heeft verstrekt. Het inwinnen van referenties is een gerichte stap met een specifieke reden, geen routinematige controle. Daarnaast bepaalt collectieve arbeidsovereenkomst nr. 38 dat alle informatie over een kandidaat vertrouwelijk moet worden behandeld.
Moet een kandidaat op verzoek referenties verstrekken?
Gedeeltelijk, en de grens is dezelfde als die voor elke andere vraag in een selectieproces. Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 38 verplicht een kandidaat om te goeder trouw mee te werken en de nodige informatie over het professionele verleden en de opleiding te verstrekken, voor zover dit relevant is voor de aard en de voorwaarden van de functie.
De laatste woorden zijn hierbij doorslaggevend. Een referentieverzoek dat betrekking heeft op de functie valt binnen de regels. Een verzoek dat er in feite op gericht is om te achterhalen waarom je vier banen geleden ergens bent vertrokken, valt daar niet onder. Bovendien is je huidige werkgever niet standaard een referentie: contact opnemen zonder jouw uitdrukkelijke toestemming brengt je huidige baan in gevaar, en daarom wordt dat telefoontje doorgaans pas gepleegd nadat een aanbod is ondertekend.
Wanneer is een referentiecheck de moeite waard?
Bij specifieke vragen. Vragen of iemand goed was, levert een beleefd antwoord op waar je niets aan hebt. Vragen waarvoor de persoon daadwerkelijk verantwoordelijk was, hoe diegene reageerde toen een project vertraging opliep en in wat voor soort werkomgeving diegene beter niet geplaatst kan worden, levert bruikbare informatie op.
De meest nuttige vraag is meestal de laatste: wat zou je anders doen als je diegene opnieuw zou aansturen? Deze vraag kan worden beantwoord zonder kritiek te leveren en brengt de omstandigheden aan het licht waaronder iemand goed functioneert. Sparagus voert referentiechecks uit als onderdeel van zijn werving- en selectieopdrachten voor vaste en leidinggevende functies, met schriftelijke toestemming van de kandidaat over wie er wordt gecontacteerd.
