Wat is automatische loonindexering?
Automatische loonindexering is het mechanisme waarbij Belgische salarissen stijgen in lijn met de levensduurte, zonder dat iemand erom hoeft te vragen. Het is niet discretionair en het is geen beloning. Het gebeurt omdat een sectorakkoord bepaalt dat het moet.
De referentie is de afgevlakte gezondheidsindex, een versie van de consumptieprijsindex waar tabak, alcohol en motorbrandstoffen uit zijn gefilterd, gepubliceerd door Statbel. België is een van de weinige landen waar deze koppeling systematisch is in plaats van uitzonderlijk.
Wanneer vindt indexering plaats?
Het hangt volledig af van je paritair comité. Sommige indexeren één keer per jaar op een vaste datum. Andere indexeren zodra de index een spilindex overschrijdt, wat kan betekenen dat er in een jaar met hoge inflatie meerdere aanpassingen zijn en in een jaar zonder inflatie geen enkele.
In het paritair comité waaronder de meeste Belgische bedienden vallen, inclusief een groot deel van de IT-sector, vindt de indexering één keer per jaar plaats op 1 januari. Die ene keuze betekent dat de verhoging als één zichtbare sprong komt in plaats van als een reeks kleine, en dat een loon dat in november is afgesproken tegen de tijd dat het voor het eerst wordt geïndexeerd, in reële termen meetbaar minder waard is.
Wat is het verschil tussen indexering en loonsverhoging?
Dit onderscheid is belangrijk om helder te hebben, omdat werkgevers het soms vertroebelen. Indexering behoudt je koopkracht. Een loonsverhoging vergroot die. Als je loon alleen met de index is meegegaan, is je reële loon gelijk gebleven.
Beide werken ook anders in een onderhandeling. Indexering is een recht en behoeft geen argumentatie. Een echte loonsverhoging komt daar bovenop, en erom vragen tijdens een indexeringsmaand is vragen om het verkeerde op het verkeerde moment.
Waarop is indexering van toepassing?
Zowel op de werkelijke lonen als op de minimumbarema's. Je eigen loon wordt geïndexeerd, en dat geldt ook voor de loonschaal die de ondergrens bepaalt. Dat betekent dat de ondergrens met je mee omhoog beweegt in plaats van op hetzelfde niveau te blijven als toen je in dienst trad.
Dat heeft een gevolg dat mensen vaak pas laat opmerken: als je bent aangenomen dicht bij het minimum en nooit een echte loonsverhoging hebt gekregen, kan de schaal uiteindelijk je loon inhalen. Sparagus vermeldt het pakket bij elke vacature in plaats van dit aan het gesprek over te laten, zodat je het startpunt kunt zien voordat je solliciteert op de openstaande rollen.
